فصل سوم شروط معتبره در قصاص « 1 » و آن پنج است : 1 - شرط اول : تساوى در حريّت و رقيّت يعنى حرّ به سبب عبد كشته نمىشود در قصاص . و به سبب حرّ كشته مىشود . و به سبب حرّه كشته مىشود بعد از ردّ فاضل ديهء حرّ كه نصف است به او يا ولىّ او ؛ و اگر فقير بود ولىّ مقتول يا امتناع كرد از اداء نصف ديه پس استحقاق مطالبهء نصف ديه از قاتل ، محل تأمل است ، بلكه محتمل است تعين قصاص مگر با تراضى بر ديه ؛ پس تأخير مطالبه فاضل تا زمان قدرت مىشود ، و با قدرت الزام مىشود بر ادا ، مثل سائر ديون . و زن حرّه را به قتل مىرسانند به قصاص : از قتل زن حرّه ، و از قتل مرد حرّ بدون ردّ فاضل ديه از زن يا ولىّ او . قصاص اطراف و همچنين در قصاص اطراف زن براى جنايت در اطراف مرد ، رجوعى براى مرد در فاضل ديه نيست از زن يا ولىّ او ؛ و قصاص مىشود از مرد براى زن در اطراف ، بدون رجوع مرد بر زن ؛ ما دام به ثلث ديهء حرّ نرسد ؛ پس اگر رسيد يا تجاوز كرد به نحوى كه تعيين مىشود ، رجوع به نصف مىشود در ديه و قصاص .

--> « 1 » 2 / رجب / 1400 ه